Likmatten en snuffelmatten voor honden en katten: wat is het nut?

Hoe helpt een likmat tegen schrokken?

Schrokken betekent dat een hond of kat in hoog tempo eet, vaak met grote happen en weinig onderbreking. Een likmat verandert de manier waarop het dier de maaltijd kan opnemen. Een dun uitgesmeerde portie laat zich minder gemakkelijk in één keer pakken.

Het vertragen ontstaat dus door de verdeling en de structuur van de mat. Het dier moet herhaaldelijk likken om de maaltijd op te eten. Dat maakt een likmat vooral bruikbaar voor smeerbare voeding zoals KVV, gestoomde voeding en vleesrijk natvoer.

Minder snel eten en voeding teruggeven

Sommige dieren geven voeding kort na een gehaaste maaltijd weer terug. Wanneer schrokken daarbij een rol speelt, kan rustiger en langzamer eten helpen. Een likmat is dan een praktische manier om de voedselopname af te remmen.

Teruggeven en braken zijn verschillende processen. Bij passief teruggeven komt voeding vaak zonder duidelijke buikpers terug. Braken is een actief proces, meestal met kokhalzen, buikbewegingen of tekenen van misselijkheid. Alleen het tijdstip na de maaltijd vertelt niet welk proces er speelt.

Een mat pakt het eettempo aan. Blijft een dier voeding teruggeven, braakt het herhaaldelijk of is het daarbij ziek, dan moet de oorzaak worden beoordeeld. Niet ieder probleem na het eten ontstaat door schrokken.

Waarom kan likken rustgevend werken?

Rustig, herhaald likken is een overzichtelijke activiteit. Het dier richt zich op de geur en smaak van de voeding en op de beweging van de tong. Bij veel honden en katten gaat dit samen met een rustigere houding en een langere periode van geconcentreerd bezig zijn.

Ik zie een likmat daarom als een hulpmiddel om een kalm voermoment te creëren. De omgeving doet mee: een rustige plek, voldoende afstand tot andere dieren en makkelijk bereikbare voeding helpen daarbij.

Kijk naar je eigen dier. Rustig likken, korte pauzes en een ontspannen lichaam passen bij een prettige activiteit. Hard in de mat bijten, ermee schudden of steeds gefrustreerd afhaken betekenen dat de uitvoering niet goed aansluit. Maak de mat eenvoudiger of kies een andere manier van voeren.

Het is niet nodig om de rustgevende werking te verklaren met stellige uitspraken over hormonen. Het waarneembare gedrag van het dier is hier het uitgangspunt.

Waarom vraagt snuffelen mentale inspanning?

Ruiken is meer dan lucht door de neus halen. Tijdens een zoekopdracht verzamelt het dier geurinformatie, bepaalt waar de geur sterker wordt en past zijn zoekrichting aan. Het moet aandacht vasthouden en onderscheid maken tussen plekken waar wel en geen voedsel ligt.

Dat vraagt concentratie. Een hond kan op een klein oppervlak intensief met zijn neus bezig zijn, terwijl er weinig lichamelijke beweging plaatsvindt. Ook een kat die zorgvuldig vakjes onderzoekt en een hapje vrijmaakt, is actief informatie aan het verwerken.

Moe worden zonder veel te bewegen

Mentale activiteit kan vermoeiend zijn. Na een passende zoekopdracht kan een dier voldaan gaan rusten, ook wanneer het niet heeft gerend. Mijn uitgangspunt is daarom dat je naast beweging ook ruimte moet bieden aan het gebruiken van de zintuigen.

Er bestaat geen vaste omrekensom waarbij een aantal minuten snuffelen gelijkstaat aan een bepaalde wandeling. Moeilijkheid, ervaring, motivatie en het individuele dier bepalen hoeveel inspanning een opdracht kost. Het doel is tevreden bezigheid, niet het dier zo lang mogelijk uitputten.

Hoe kan een snuffelmat de voedselopname vertragen?

Verdeel kleine hapjes over verschillende plekken. Het dier vindt een beloning, eet die op en zoekt daarna verder. Tussen de hapjes ontstaat telkens een onderbreking. Daarmee doorbreek je het achter elkaar naar binnen werken van een volle voerbak.

Begin met enkele hapjes boven op de stroken. Verstop ze pas dieper wanneer het dier begrijpt wat de bedoeling is. Zo blijft zoeken succesvol. Een ervaren hond kan anders de hele mat optillen of omgooien; dan verdwijnt de beoogde zoekactiviteit.

Een snuffelmat is vooral praktisch voor droge, niet-klevende hapjes. Voor een hele maaltijd met zachte vleesrijke voeding is een goed reinigbare likmat doorgaans handiger.

Likmat of snuffelmat: wat is het verschil?

Beide matten kunnen elkaar aanvullen. Kies per moment wat je wilt aanbieden en hoe jouw hond of kat erop reageert.

Welke voeding is geschikt voor beide matten?

Op een likmat

• KVV: een kleine hoeveelheid van de gebruikelijke, zorgvuldig samengestelde maaltijd, dun uitgesmeerd. Gebruik een structuur die goed uit de groeven te likken is.
• Gestoomde voeding: fijnmaken met een vork en gelijkmatig verdelen.
• Vleesrijk natvoer: vooral een zachte structuur is makkelijk uit te smeren.

Je hoeft geen apart potje smeerpasta te kopen. De eigen passende voeding is vaak prima bruikbaar. Kies bij stukjes een open patroon, zodat er geen resten diep vast blijven zitten. Een klein beetje water kan de gebruikelijke voeding smeerbaarder maken.

In een snuffelmat

Gebruik kleine, droge, niet-klevende stukjes van bijvoorbeeld gedroogde long, spiervlees of vis, passend bij wat jouw dier verdraagt en goed kan eten. Controleer dat de beloningen uit het bedoelde dierlijke ingrediënt bestaan.

Kies hapjes die stevig genoeg zijn om terug te vinden en niet tot poeder verkruimelen. Grote, taaie kauwstukken passen minder goed bij een opdracht waarbij het dier snel kleine beloningen zoekt en opeet.

Smeer KVV of natvoer niet tussen stoffen stroken. Het blijft gemakkelijk achter en maakt grondige reiniging lastig. Gebruik daarvoor de likmat. Neem maaltijdvoeding uit de gewone dagportie; tel extra beloningen mee in wat je dier die dag krijgt.

Lees ook meer over voeding voor honden, voeding voor katten en natuurlijke snacks voor honden.

Gebruik bij puppy’s en kittens

Puppy’s en kittens ontdekken hun omgeving met hun zintuigen. Een eenvoudige lik- of zoekopdracht kan daar goed bij aansluiten zodra ze passende vaste voeding eten. Kijk naar hun ontwikkeling, eetvaardigheid en gedrag; er is geen reden om voor iedere mat dezelfde willekeurige leeftijdsgrens te gebruiken.

Begin met een kleine hoeveelheid vertrouwde voeding en een makkelijke opdracht. Bij een likmat betekent dat een dun laagje op een open patroon. Bij een snuffelmat leg je een paar geschikte hapjes zichtbaar bovenop.

Houd de eerste ervaringen kort en succesvol. Een jonge hond die vooral aan de stroken trekt of een kitten dat niet bij het voedsel kan, heeft een eenvoudiger opzet nodig. De mat zelf is geen kauwmateriaal.

De bredere voedingsbasis bespreek ik op de pagina’s over puppyvoeding en kittenvoeding en snacks.

Gebruik bij oudere honden en katten

Ook oudere dieren hebben behoefte aan bezigheid en het gebruiken van hun zintuigen. Een mat kan een toegankelijke activiteit zijn wanneer lange of intensieve beweging minder goed lukt.

Pas de uitvoering aan. Kies een stabiele, slipvaste ondergrond en een houding waarbij het dier comfortabel kan staan, zitten of liggen. Een ondiepe likmat en makkelijk vindbare hapjes voorkomen onnodig gepriegel.

Houd rekening met het gebit, de tongbeweging en het gezichts- en reukvermogen van jouw dier. Zachtere maaltijdvoeding is praktisch wanneer harde beloningen lastig zijn. Geef een ouder dier voldoende tijd en maak de opdracht niet moeilijker dan nodig.

Natuurlijk gedrag aanvullen, niet vervangen

Een snuffelmat biedt een gerichte zoekactiviteit in huis. Buiten komen daar andere geuren, keuzes en beweging bij. Een likmat geeft ruimte aan rustig likken, terwijl natuurlijk kauwmateriaal weer een andere belasting van gebit en kaken vraagt.

Daarom zie ik deze hulpmiddelen als onderdelen van een passend dagelijks leven. Ze vullen wandelen, vrij snuffelen, spel, rust en geschikt kauwgedrag aan. Voor katten blijven daarnaast mogelijkheden om te klimmen, te verkennen en te jagen tijdens spel belangrijk.

Niet ieder voermoment hoeft een opdracht te worden. Afwisseling en aansluiten bij het individuele dier zijn belangrijker dan zoveel mogelijk hulpmiddelen inzetten.